لایه ۲ در ارزهای دیجیتال – راه حلی برای مقیاس پذیری و کارایی
یکی از بزرگ ترین چالش هایی که کاربران و توسعه دهندگان بازار کریپتو با آن مواجه شده اند، مقیاس پذیری است. با افزایش محبوبیت ارزهایی مانند بیت کوین و اتریوم، شبکه های بلاکچین با مشکلاتی نظیر کندی در پردازش تراکنش ها و هزینه های بالا روبه رو شدند. در این میان، لایه 2 به عنوان یک راه حل نوآورانه و کارآمد وارد میدان شد تا این مشکلات را برطرف کند. اما لایه 2 چیست و چگونه عملکرد شبکه های بلاکچین را بهبود می بخشد؟ در این مقاله از مجله تخصصی صرافی آی او به طور جامع به این موضوع می پردازیم و نقش آن را در آینده ارزهای دیجیتال بررسی می کنیم.
تاریخچه پیدایش لایه 2
داستان لایه 2 به روزهای ابتدایی ظهور بیت کوین بازمی گردد. در آن زمان، تأیید هر تراکنش بیت کوین حدود 10 دقیقه طول می کشید که بخشی از طراحی امنیتی این شبکه بود. با افزایش تعداد کاربران و تراکنش ها، این مدت زمان به یک مشکل جدی تبدیل شد و شبکه با ازدحام مواجه شد. اتریوم نیز، با وجود قابلیت های پیشرفته تر خود مانند قراردادهای هوشمند، از این مشکل در امان نماند.
به مرور زمان، توسعه دهندگان به این نتیجه رسیدند که برای حل مشکل مقیاس پذیری، باید راه حل هایی خارج از شبکه اصلی (لایه 1) ایجاد کنند. اینجاست که ایده لایه 2 شکل گرفت: شبکه های ثانویه ای که روی بلاکچین اصلی ساخته می شوند، بار پردازشی را کاهش می دهند و در عین حال امنیت و تمرکززدایی را حفظ می کنند. این نوآوری به سرعت مورد توجه قرار گرفت و به یکی از مهم ترین پیشرفت ها در دنیای بلاکچین تبدیل شد.
تفاوت لایه 1 و لایه 2 چیست؟
برای درک بهتر لایه 2، ابتدا باید با مفهوم لایه 1 آشنا شویم. لایه 1 به بلاکچین اصلی اشاره دارد؛ مانند بیت کوین یا اتریوم که پایه و اساس شبکه را تشکیل می دهند. این لایه مسئول امنیت، تمرکززدایی و اجرای قوانین اصلی شبکه است، اما در مقیاس پذیری محدودیت هایی دارد. برای مثال، بیت کوین تنها می تواند حدود 7 تراکنش در ثانیه پردازش کند که برای استفاده گسترده در دنیای واقعی کافی نیست.
در مقابل، لایه 2 مانند یک لایه مکمل عمل می کند که روی لایه 1 ساخته می شود. این لایه با استفاده از تکنیک های مختلف، تراکنش ها را سریع تر و ارزان تر پردازش می کند، بدون اینکه نیازی به تغییر در ساختار اصلی بلاکچین باشد. به زبان ساده، اگر لایه 1 را یک جاده اصلی تصور کنیم، لایه 2 مانند یک بزرگراه کمکی است که ترافیک را روان تر می کند و از ازدحام جلوگیری می کند.
ویژگی های لایه 1 و لایه 2
- لایه 1: امنیت بالا، تمرکززدایی، اما سرعت پایین و هزینه بالا در زمان شلوغی
- لایه 2: سرعت بالا، هزینه کم، وابسته به امنیت لایه 1
این تفاوت باعث شده که لایه 2 به عنوان مکملی ضروری برای بلاکچین های بزرگ شناخته شود.
چارچوب های لایه 2 چیست؟
لایه 2 از روش های مختلفی برای بهبود مقیاس پذیری استفاده می کند که هر کدام ویژگی ها و کاربردهای خاص خود را دارند. در ادامه، مهم ترین چارچوب های لایه 2 را بررسی می کنیم:
1. سایدچین ها
سایدچین ها بلاکچین های مستقلی هستند که به شبکه اصلی متصل می شوند. این چارچوب ها تراکنش ها را به صورت جداگانه پردازش می کنند و سپس نتایج را به لایه 1 گزارش می دهند. سایدچین ها مانند یک خط تولید مجزا عمل می کنند که به کارخانه اصلی کمک می کند بدون اینکه بار اضافی به آن تحمیل شود.
2. رول آپ ها
رول آپ ها تراکنش ها را در بسته های فشرده جمع آوری می کنند و فقط اطلاعات ضروری را به لایه 1 ارسال می کنند. این چارچوب به دو نوع اصلی تقسیم می شود:
- ZK رول آپ ها: با استفاده از اثبات های ریاضی، تراکنش ها را سریع و امن پردازش می کنند.
- رول آپ های خوش بینانه: فرض می کنند تراکنش ها معتبر هستند، اما امکان بررسی و چالش وجود دارد.
3. پلاسما
پلاسما از زنجیره های فرعی (Childchains) برای پردازش تراکنش ها استفاده می کند که توسط قراردادهای هوشمند به لایه 1 متصل می شوند. این روش امنیت بالایی دارد، اما زمان برداشت دارایی ها از لایه 2 به لایه 1 ممکن است طولانی باشد.
4. کانال ها
کانال ها امکان انجام تعداد نامحدودی تراکنش بین دو طرف را فراهم می کنند، بدون اینکه هر تراکنش در لایه 1 ثبت شود. فقط دو تراکنش (باز کردن و بستن کانال) در شبکه اصلی ثبت می شود. این روش مانند یک گفت وگوی خصوصی است که فقط نتایج نهایی آن به اطلاع عموم می رسد.
کدام ارزهای دیجیتال از لایه 2 استفاده می کنند؟
لایه 2 در بسیاری از ارزهای دیجیتال محبوب به کار گرفته شده است. در ادامه، به برخی از نمونه های برجسته اشاره می کنیم:
1. شبکه لایتنینگ بیت کوین
شبکه لایتنینگ با استفاده از کانال ها، تراکنش های بیت کوین را به صورت لحظه ای و با هزینه بسیار کم پردازش می کند. این راه حل توانسته سرعت تراکنش ها را از چند دقیقه به چند میلی ثانیه برساند و حتی امکان استفاده از قراردادهای هوشمند را به بیت کوین اضافه کند.
2. پالیگان
پالیگان یک راه حل لایه 2 برای اتریوم است که از پلاسما و اثبات سهام (Proof of Stake) استفاده می کند. این شبکه با کاهش هزینه ها و افزایش سرعت، به یکی از محبوب ترین گزینه ها برای توسعه دهندگان برنامه های غیرمتمرکز تبدیل شده است.
3. آربیتروم
آربیتروم با استفاده از رول آپ های خوش بینانه، عملکرد قراردادهای هوشمند در اتریوم را بهبود می بخشد. این شبکه به ویژه برای برنامه های مالی غیرمتمرکز (دیفای) بسیار مناسب است و هزینه های گس (Gas Fees) را به طور چشمگیری کاهش می دهد.
4. لوپرینگ
لوپرینگ از ZK رول آپ ها برای ارائه تراکنش های سریع و ارزان در اتریوم استفاده می کند. این پروتکل به دلیل امنیت بالا و کارایی در معاملات و تجارت غیرمتمرکز مورد توجه قرار گرفته است.
چرا لایه 2 در اتریوم اهمیت دارد؟
اتریوم به عنوان یکی از بزرگ ترین پلتفرم های بلاکچین، بیشترین استفاده را از لایه 2 برده است. این شبکه که میزبان برنامه های غیرمتمرکز و وب3 است، با افزایش کاربران خود با چالش مقیاس پذیری مواجه شد. در سال 2022، اتریوم به مکانیزم اثبات سهام مهاجرت کرد و سرعت تراکنش هایش را افزایش داد، اما این تغییر به تنهایی کافی نبود. لایه 2 در اتریوم بدون نیاز به تغییر در لایه 1، سرعت تراکنش ها را از حدود 15 تراکنش در ثانیه به هزاران تراکنش در ثانیه رسانده است. برای مثال، در آینده که وب3 و برنامه های غیرمتمرکز به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شوند، حتی سرعت 100,000 تراکنش در ثانیه نیز ممکن است کافی نباشد. به همین دلیل، لایه 2 به عنوان ابزاری حیاتی برای حفظ کارایی و پایداری اتریوم شناخته می شود.
چرا اتریوم به لایه 2 نیاز دارد؟
- کاهش ازدحام شبکه: با انتقال تراکنش ها به لایه 2، فشار روی لایه 1 کاهش می یابد.
- هزینه کمتر: کاربران هزینه های کمتری برای انجام تراکنش ها پرداخت می کنند.
- پشتیبانی از وب3: لایه 2 امکان توسعه برنامه های پیچیده تر را فراهم می کند.
- حفظ امنیت: امنیت لایه 1 همچنان پابرجاست و لایه 2 از آن بهره می برد.
آینده لایه 2 و ارزهای دیجیتال
لایه 2 به عنوان یک نوآوری کلیدی، توانسته مشکلات قدیمی بلاکچین مانند کندی و هزینه های بالا را حل کند. این فناوری نه تنها سرعت و کارایی را افزایش داده، بلکه راه را برای پذیرش گسترده تر ارزهای دیجیتال در زندگی روزمره هموار کرده است. در سال های آینده، با رشد وب3، DeFi و سایر کاربردهای بلاکچین، انتظار می رود که لایه 2 نقش بزرگ تری در اکوسیستم ارزهای دیجیتال ایفا کند.
تصور کنید روزی که بتوانید با بیت کوین یا اتریوم به راحتی قهوه صبح خود را بخرید، بدون اینکه نگران زمان تأیید تراکنش یا هزینه های اضافی باشید. این همان آینده ای است که لایه 2 برای ما ترسیم می کند.
نتیجه گیری نهایی
لایه 2 نشان دهنده تکامل طبیعی فناوری بلاکچین است. این راه حل با حفظ امنیت و تمرکززدایی لایه 1، مقیاس پذیری و کارایی را به سطح جدیدی رسانده است. از شبکه لایتنینگ بیت کوین گرفته تا پالیگان و آربیتروم در اتریوم، لایه 2 به ما نشان داده که چگونه می توان محدودیت های گذشته را پشت سر گذاشت و به سمت آینده ای روشن تر حرکت کرد. بدون شک، این فناوری در سال های پیش رو یکی از ستون های اصلی دنیای ارزهای دیجیتال خواهد بود.
رمزارزهای مرتبط
نرخ لحظهای رمزارزهای مرتبط و سایر ارزهای دیجیتال.
بیت کوین
اتریوم
